4 dagen te gast bij de Russische Dovenfederatie in Moskou Van 21 tot 24 mei 200...

12:42 27/05/2007

4 dagen te gast bij de Russische Dovenfederatie in Moskou

Van 21 tot 24 mei 2007 was ik in Moskou als gastspreker op een internationale conferentie georganiseerd door de Russische Dovenfederatie. Het thema van de conferentie was: “Linguistic Rights of the Deaf: governmental support, research and use of sign language”. (“Linguïstische rechten voor Doven: overheidssteun, onderzoek en gebruik van de gebarentaal”). Doel was de erkenning van de Russische Gebarentaal hoger op de politieke agenda te brengen. De Russische Dovenfederatie pleit al jaren voor een wettelijke erkenning van de Russische Gebarentaal, maar de Russische overheid blijft de hete aardappel voor zich uitschuiven.

De Russische Dovenfederatie was er in geslaagd heel wat interessante sprekers bijeen te brengen uit verschillende landen: Rusland, Schotland, Finland, België (ikzelf, al Vlaams Volksvertegenwoordiger en ook als voorzitter van de Europese Unie van Doven), Oostenrijk, Nederland, USA, Oekraïne, Bulgarije, Spanje, Wit-Rusland, Zweden en Litouwen. Ook een afgevaardigde van de Raad van Europa (www.coe.int) was aanwezig.

Aan het begin van de conferentie kwam een hoop Russische politici opdraven waarvan de meesten hun steun uitspraken voor de erkenning van de Russische Gebarentaal. Dat is heel positief, nu alleen nog hopen dat het niet bij holle woorden blijft.

Want er zijn heel veel problemen in Rusland: er is een groot tekort aan Tolken Russische Gebarentaal, omdat de taal niet erkend is en de verloning heel laag is. Er is ook geen deontologische code. In St-Petersburg verloren alle gebarentaaltolken hun ‘vergunning’ nadat ontdekt was dat een gebarentaaltolk had gesjoemeld bij de ondertekening van een akte van koop/verkoop van onroerend goed ten nadele van dove betrokkenen. Rusland heeft net als de meeste landen een ‘orale’ traditie, wat wil zeggen dat de gebarentaal niet werd getolereerd in het onderwijs en men van doven verwachtte dat ze zich zouden conformeren aan de horende wereld door te leren spreken en geen gebarentaal te gebruiken. De Russische Gebarentaal werd ook lange tijd gezien als een minderwaardige taal en er werd nauwelijks taalkundig onderzoek naar verricht. Veel horende mensen die tot Tolk Russische Gebarentaal waren opgeleid waren van mening dat ze de gebarentaal beter beheersten dan de doven omdat ze de gebaren ondergeschikt maakten aan de structuur van het gesproken Russisch. Maar dan wordt de taal verkracht. Het is mogelijk om gebaren ondergeschikt te maken aan de structuur en volgorde van de gesproken taal, maar dan is er geen sprake meer van een ‘gebarentaal’ wel gewoon van ‘gebaren’. Gebarentaal heeft een eigen structuur en logica en dat kan niet zomaar vermengd of ondergeschikt gemaakt worden aan de gesproken taal. M.a.w. voor de leken onder jullie: in Rusland worden precies dezelfde discussies gevoerd die hier en in vele andere landen ook werden en worden gevoerd. Om een punthoofd van te krijgen!!! Altijd weer diezelfde stomme discussies, wat een tijdverlies!

Verwonderlijk is dat eigenlijk niet als je weet dat aan de universiteiten nog richtingen bestaan die “defectologie” heten (waar we hier de naam orthopedagogie aan geven). Dat woord alleen al zegt veel, zoniet alles: dat personen die van de norm afwijken, defect zijn en hersteld moeten worden. Zij moeten zich aanpassen aan de gewone maatschappij.

Een goed voorbeeld: een politicus, lid van de Doema, die ook professor is in ‘defectologie’, de heer Vasilev Vladimir Alexejevich, vroeg op de man af aan Markku Jokinen, Voorzitter van de Wereldfederatie van Doven, waarom hij het publiek had aangesproken in gebarentaal op de conferentie, i.p.v. de gesproken taal? Markku antwoordde gevat: gebarentaal is mijn moedertaal, want opgegroeid met dove ouders en het publiek was voor 75% doof. Dus is het een uiting van respect om dat dove publiek in hun eigen taal aan te spreken. En er was simultaanvertolking van gebarentaal naar gesproken taal. Dus wat is het probleem? Ik bespaar jullie de rest van de discussie, maar die politicus/prof bleef voet bij stuk houden en vinden dat we in alle omstandigheden de gesproken taal moeten gebruiken, want we leven in een horende maatschappij waar het gesproken woord belangrijk is, bla bla. Ik heb me ook in de discussie gemengd, maar het was alsof je tegen een muur praatte. Zo’n arrogante betweter! Als je zijn redenering doortrekt, zou eigenlijk iedereen Chinees moeten praten want dat is de meest gebruikte taal in de wereld. Of zouden rolstoelers hun rolstoel niet meer mogen gebruiken, want iedereen loopt immers? Wat een onzin!!

Een verrijking was de ontmoeting met de deelnemers aan de conferentie die letterlijk uit alle hoeken van de Russische federatie en de ex-USSR kwamen: Oekraïne, Kazachstan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Wit-Rusland, Tsjetsjenië, etc. Wat betreft Tsjetsjenië: de Tsjetsjeense Dovenfederatie was tijdens de oorlog ten onder gegaan. Maar nu de rust (?) is weergekeerd en men weer probeert Tsjetsjenië herop te bouwen, is de Tsjetsjeense Dovenfederatie opnieuw heropgericht. De Russische Dovenfederatie verleent hierbij haar volle steun. In de dovenwereld probeert men zich zo min mogelijk aan te trekken van de politieke strategospelletjes die over hun hoofden heen worden gespeeld. Men probeert van elkaar te leren en elkaar te ondersteunen in de gemeenschappelijke strijd voor de erkenning van de Russische Gebarentaal en een verbetering van de maatschappelijke positie van dove burgers. Doordat in de USSR van toen de Russische Gebarentaal verspreid geraakte als de ‘lingua franca’ in de verschillende ex-Sovjet republieken, in het spoor van het gesproken Russisch, kunnen de doven vanwaar ze ook komen in de ex-USSR met elkaar praten. De tijd zal uitwijzen of de Russische Gebarentaal de dominante taal blijft en of er met de tijd de eigen/lokale gebarentalen -voorzover ze bestaan- op gelijke hoogte komen als de Russische Gebarentaal.